Post nr.9

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holocaustu

Termin holocaust (łac. holocaustum) oznacza całopalenie. Nawiązuje on do masowych mordów dokonanych przez hitlerowców przede wszystkim na Żydach w czasie II wojny światowej. W nazewnictwie nazistowskim określano te działania jako „kwestię żydowską", a plan zbrodni realizowanych w hitlerowskich obozach koncentracyjnych nazywano terminem endloesung – „ostateczne rozwiązanie".

Zagłada narodu żydowskiego była wydarzeniem bezprecedensowym nie tylko w historii Żydów, ale i w historii ludzkości. Powszechnie wiadomo, że ofiarami nazistów byli przedstawiciele także innych narodów, jednak żadnego z nich holocaust nie dotyczył w takim rozmiarze i na taką skalę. Zagłada tej nacji była poprzedzona świadomym planowaniem i przygotowaniem.

U podstaw morderczych planów nazistów legła szeroko rozbudowana rasistowska i antysemicka ideologia Adolfa Hitlera, w której Żyd był uosobieniem wszelkiego zła, nieszczęść i problemów. Żydzi uważani byli za odrębny rodzaj człowieka, za podludzi. Polityka nazistów wobec Żydów przewidywała izolację ludności żydowskiej i stopniowe pozbawienie jej wszelkich praw obywatelskich oraz cywilnych. Wspierana była akcja emigracji Żydów z Niemiec. W 1935 r. ukazały się tzw. ustawy norymberskie, które stały się podstawą prawną do dyskryminacji ludności pochodzenia żydowskiego. Wówczas hitlerowcy rozwinęli szeroko zakrojoną akcję propagandową przeciwko Żydom, oskarżając ich o pasożytnictwo, wyzysk, demoralizowanie i niszczenie narodów, wśród których zamieszkują. Propaganda niemiecka odpowiednio nagłośniła też rzekomy międzynarodowy spisek, skupiający bankierów, przemysłowców i polityków pochodzenia żydowskiego, którzy przeciwstawiali się ideom narodowego socjalizmu. Ponadto propaganda szczególnie podkreślała „hańbienie rasy” i występowała z hasłami zakazu małżeństw kobiet niemieckich z Żydami. Naziści jednocześnie nie traktowali Żydów jako wspólnoty wyznaniowej czy narodowościowej, a postrzegali ich jako mieszankę rasową składającą się ze szkodliwych genetycznie elementów. Stąd też ideologia nazistowska wskazywała na eliminację ludności żydowskiej. Ponadto elity pochodzenia żydowskiego były oskarżane o klęskę Niemiec w I wojnie światowej, a także o wywołanie i czerpanie korzyści z kryzysu ekonomicznego.

Symbolem hitlerowskiej antysemickiej polityki stała się tzw. noc kryształowa (9 na 10 listopada 1938 r.), podczas której ulice niemieckich miast zostały zasypane odłamkami szkła i kryształów ze zniszczonych żydowskich mieszkań i sklepów, stąd też nazwa pogromu.

Wybuch II wojny światowej spowodował prowadzenie polityki eksterminacyjnej wobec Żydów we wszystkich okupowanych krajach Europy. Przejawiało się to m.in. na zmuszaniu do noszenia na ubraniach znaków identyfikacyjnych (niebieska gwiazda Dawida), izolacji w zamkniętych dzielnicach otoczonych murem, tzw. gettach. Wobec łamiących przepisy dyskryminacyjne, jak również wobec udzielających pomocy Żydom – stosowano najwyższy wymiar kary.

Sprawa zagłady Żydów została podjęta po tym, jak niemożliwe stało się ich przesiedlenie w warunkach wojny za Ural lub na Madagaskar. Jesienią 1941 r. podjęta została decyzja o „ostatecznym rozwiązaniu kwestii żydowskiej”, a w rzeczywistości oznaczało wprowadzeniem polityki zagłady Żydów w Europie. Do akcji eksterminacyjnej zostały wyznaczone „oddziały specjalne” SS, tj. Einsatzgruppen, Sonderkommanda i Einsatzkommanda. Oddziały te wymordowały w 1941 r. ok. 180 000 Żydów (Babi Jar pod Kijowem – 100 000 zamordowanych i Ponary pod Wilnem, gdzie śmierć poniosło ok. 80 000 Żydów).

Wkrótce jednak niemiecka machina ludobójcza udoskonaliła proces uśmiercania poprzez zastosowanie na masową skalę gazu trującego – cyklonu B.

Ofiarami tej udoskonalonej metody było ok. 2 mln Żydów z Generalnego Gubernatorstwa. Nowe miejsca kaźni były zorganizowane w: Bełżcu, Sobiborze, Treblince, Oświęcimiu-Brzezince, Kulmhof k. Chełmna i Majdanku k. Lublina.

Szacuje się, że w holokauście zginęło około 6 mln Żydów, w tym ok. 2 mln dzieci. Stanowiło to 1/3 wszystkich Żydów na świecie (połowa zgładzonych to Żydzi polscy). Holokaust przetrwało 10% żydowskiej społeczności w Polsce. W samym hitlerowskim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau zgładzono ponad milion ludzi, z czego ogromną większość stanowili Żydzi, a ponadto 75 tysięcy Polaków, tysiące Romów i jeńców wojennych różnych narodowości.

W listopadzie 2005 r. Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych proklamowało dzień 27 stycznia jako Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holocaustu. Data ta nawiązuje do wyzwolenia przez wojska radzieckie hitlerowskiego obozu zagłady w Auschwitz-Birkenau (Oświęcim-Brzezinka) w dniu 27 stycznia 1945 r.

W Polsce główne obchody Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu odbywają w Warszawie przed Pomnikiem Bohaterów Getta oraz na terenie hitlerowskiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau.